Mattheüs 24:1, 2 verslaat de gebeurtenis en zegt: Terwijl Jezus nu wegging en de tempel verliet, kwamen zijn discipelen echter naar hem toe om hem de gebouwen van de tempel te tonen. Hij gaf hun ten antwoord: "Ziet gij al deze dingen niet? Voorwaar, ik zeg u: Hier zal geenszins een steen op de andere worden gelaten die niet afgebroken zal worden."

De onderzoekende discipelen wilden natuurlijk weten wanneer de tempel vernietigd zou worden. Er wordt ons gezegd: Toen hij op de Olijfberg zat, kwamen de discipelen naar hem toe, terwijl er verder niemand bij was, en zeiden: "Zeg ons: Wanneer zullen deze dingen zijn, en wat zal het teken zijn van uw tegenwoordigheid en van het besluit van het samenstel van dingen?"

In antwoord op hun veelzijdige vraag gaf Jezus een eenvoudig, doch diepgaand en verstrekkend antwoord. En nadat hij zijn discipelen een algemene beschrijving had gegeven van wat er plaats zou vinden, gaf Jezus een specifiek teken dat Jeruzalems op handen zijnde vernietiging zou aankondigen. Hij zei: "Wanneer gij daarom het walgelijke ding dat verwoesting veroorzaakt, waarover door bemiddeling van de profeet Daniël gesproken is, in een heilige plaats ziet staan (de lezer gebruike onderscheidingsvermogen), laten dan zij die in Judéa zijn, naar de bergen vluchten." (Mattheüs 24:15, 16)

Ondanks dat Jezus' apostelen oorspronkelijk uit de omgeving van Galilea kwamen, gingen ze na Christus' opstanding kennelijk in Jeruzalem wonen; waardoor het de onofficiële bestuurszetel van de internationale Christelijke gemeente werd. Voor de apostelen en alle gemeenten in Jeruzalem en Juda zou het daarom onvermijdelijk zijn het teken te zien wanneer het verscheen.

Om te benadrukken hoe belangrijk het was acht te slaan op het teken wanneer het verscheen, zei Jezus in Mattheüs 24:17-22 verder tot hen: "Laat de man die zich op het dak bevindt, niet naar beneden komen om de goederen uit zijn huis te halen; en laat de man die op het veld is, niet naar huis terugkeren om zijn bovenkleed op te halen. Wee de zwangere vrouwen en hen die een klein kind zogen in die dagen! Blijft bidden dat uw vlucht niet in de wintertijd geschiedt, noch op de sabbatdag; want er zal dan een grote verdrukking zijn zoals er sedert het begin der wereld tot nu toe niet is voorgekomen, neen, en ook niet meer zal voorkomen. Indien die dagen trouwens niet werden verkort, zou geen vlees worden gered; maar ter wille van de uitverkorenen zullen die dagen worden verkort."

Als hulpmiddel voor zijn volgelingen het "walgelijke ding" te kunnen herkennen wanneer het zichtbaar zou worden, verwees Jezus naar de profetie van Daniël, door tussen haakjes te zeggen ("de lezer gebruike onderscheidingsvermogen").

Welke profetie in Daniël moet Jezus in gedachte hebben gehad? Ongetwijfeld richtte hij hun geest op het 9de hoofdstuk van Daniël, waar we de volgende woorden vinden: "En na de tweeënzestig weken zal de Messías worden afgesneden, met niets voor zichzelf. En de stad en de heilige plaats zullen door het volk van een leider die komt, ten verderve worden gebracht. En het einde ervan zal door de vloed zijn. En tot het einde zal er oorlog zijn; datgene waartoe besloten is, is verwoestingen. En hij moet het verbond voor de velen één week lang van kracht laten blijven; en op de helft van de week zal hij slachtoffer en offergave doen ophouden. En op de vleugel van walgelijkheden zal degene komen die verwoesting veroorzaakt; en totdat een verdelging voltrokken is, zal zich dan juist datgene waartoe besloten is, ook over degene die woest ligt, uitstorten." (vers 26, 27)

Door naar Daniël te verwijzen, konden de 1ste Eeuwse Christelijke lezers van die profetie onderscheiden dat het walgelijke ding verbonden was aan een leider en een volk dat over het land zou stromen gedurende een periode van oorlog die zou volgen op Jezus' dood.

Verder zou de onderscheidende lezer de leider die verbonden is aan de komst van het "walgelijke ding" kunnen linken aan de koning van het noorden, die volgens het 11de hoofdstuk van Daniël evenzo de Leider van het verbond zou breken.

Daniel 11:21-22 luidt: "En in zijn positie moet er een opstaan die te verachten is, en men zal hem stellig niet de waardigheid van het koninkrijk verlenen; en hij zal werkelijk binnenkomen gedurende een tijd van onbezorgdheid en door middel van geslepen gladheid het koninkrijk bemachtigen. En wat de armen van de vloed betreft, ze zullen wegens hem overstroomd worden, en ze zullen verbroken worden; zo ook de Leider van het verbond."

Door te redeneren over Christus' bijkomende informatie, zoals het opgetekend staat in het 21ste hoofdstuk van Lukas, namelijk dat Jeruzalem voor een bestemde tijd door de natiën vertreden zou worden, zagen de apostelen en discipelen ongetwijfeld, lang voordat de legioenen gearriveerd waren om verwoesting te brengen, dat het walgelijke ding geassocieerd werd aan het Romeinse Rijk.

Jehovah's Getuigen realiseren zich natuurlijk dat niet alleen Jezus' profetie een veel grotere vervulling heeft, maar ook de profetie van Daniël. Ja, Daniëls profetie verwijst naar een politiek walgelijk ding dat Gods heilige plaats zou bedreigen. Jehovah's Getuigen hebben het walgelijke ding dat verwoesting veroorzaakt van tevoren geïdentificeerd en de Verenigde Naties als een walgelijk ding voor Gods aangezicht herkend, daar het is bedoeld om een wereldregering te worden en zich als zodanig indenkt dat ze kan bereiken wat alleen Gods koninkrijk mogelijkerwijs kan bereiken.

In welke zin moet de hedendaagse lezer echter onderscheidingsvermogen gebruiken? Nog een belangrijke vraag: Wat is de heilige plaats die verwoest zal worden?

In Jezus' dagen werd Jeruzalem beschouwd als de heilige stad van Jehovah. En ondanks dat verdorven Joden het in een "rovershol" hadden veranderd, verwees Jezus nog steeds naar de tempel in Jeruzalem met "het huis van mijn Vader". Zelfs na het begin van het Christendom bezagen de vroegere discipelen en apostelen de tempel in Jeruzalem nog steeds als iets heiligs. Na zijn bekering ging Paulus bijvoorbeeld nog steeds naar de tempel om te bidden. Ja, de verheerlijkte Jezus sprak zelfs met Paulus in de tempel.

Handelingen 22:17, 18 verslaat: "Maar toen ik naar Jeruzalem was teruggekeerd en in de tempel aan het bidden was, geraakte ik in trance en zag hem, terwijl hij tot mij zei: 'Maak voort en ga vlug uit Jeruzalem, want zij zullen uw getuigenis omtrent mij niet aanvaarden.'"

Vele jaren na zijn bekering reinigde Paulus zich als Nazireeër in overeenstemming met de Wet ceremonieel, en hij ging wederom naar de heilige tempel. Het 21ste hoofdstuk van Handelingen verslaat de gebeurtenis: "Toen nam Paulus de volgende dag de mannen mee en reinigde zich ceremonieel met hen en ging de tempel binnen om aangifte te doen van de dagen die met betrekking tot de ceremoniële reiniging vervuld moesten worden totdat de offergave voor een ieder van hen gebracht zou worden. Toen nu de zeven dagen bijna om waren, zagen de joden uit Asia hem in de tempel, waarop zij de gehele schare in verwarring brachten, en zij sloegen de hand aan hem." (vers 26, 27)

Wat is nu het punt? Ondanks dat Christus de Joden had gezegd dat hun huis hun verlaten was achtergelaten, beschouwden Jezus en zijn apostelen en vele Joodse gelovigen in Christus de tempel, uit respect voor Jehovah, als heilig tot het moment dat hij vernietigd werd. Wat moet daarom de hedendaagse heilige plaats zijn die vertreden zal worden door een walgelijk ding?

Volgens het Wachttorengenootschap is het de Christenheid, omdat Jeruzalem niet echt een heilige plaats was voor God nadat het door Christus veroordeeld was. Het meest recente artikel over dit onderwerp, in de Wachttoren van 1 mei 1999, zegt: "Dit helpt ons te begrijpen dat de eerste vervulling te maken had met de Romeinse aanval op Jeruzalem en zijn tempel - een plaats heilig voor de joden maar niet langer een plaats heilig voor Jehovah - die in 66 G.T. begon."

Daarom zegt de Wachttoren verder: "Wanneer het 'scharlakengekleurde wilde beest' de religieuze hoer aanvalt, zal "het walgelijke ding" dreigend in de zogenaamde heilige plaats van de christenheid staan. De verwoesting zal dus beginnen over de ontrouwe christenheid, die zichzelf als heilig afschildert."

Terwijl het waar is dat Jehovah het aardse Jeruzalem en haar tempel niet langer werkelijk als heilig bezag, deden Jezus en de apostelen dit wel, in ieder geval in naam. Zoals reeds eerder gezegd, hadden de apostelen hun hoofdzetel in Jeruzalem. Ondanks dat geestelijk rijpe Christenen meer keken naar een "Jeruzalem dat boven is" als de ware stad van God, was Christus' gemeente nog steeds nauw verbonden met het aardse Jeruzalem en de tempel, tot de tijd waarop de heilige stad belegerd werd. Daarom verwees Jezus naar Jeruzalem en de tempel als heilig.

Daar Jezus zijn gezalfde discipelen een specifiek teken gaf, is het redelijk te concluderen dat Jezus verwees naar iets dat zijn discipelen ook daadwerkelijk als heilig bezagen - niet iets wat enkel onjuist beweerde een heilige plaats te zijn.

In het licht van al het voorgaande is het duidelijk dat er iets mist in de interpretatie van het Wachttorengenootschap. Wellicht hebben we als lezers van profetie niet werkelijk onderscheidingsvermogen gebruikt, zoals Jezus adviseerde.

Wanneer Jehovah's Getuigen werkelijk Gods volk zijn, zoals we geloven, is het redelijker dat de heilige plaats die verwoest zal worden de geestelijke tempel van Jehovah afbeeldt, zoals die wordt vertegenwoordigd door de heiligen en de organisatie die eraan verbonden is. Met andere woorden, datgene wat gewoonlijk Jehovah's zichtbare organisatie wordt genoemd.

Trouwens, wanneer het de bedoeling was dat de heilige plaats de Christenheid moest symboliseren, waarom zouden Jezus' hedendaagse discipelen de dreiging dan moeten onderscheiden en moeten vluchten uit de tot ondergang gedoemde "stad"? Als de heilige plaats écht de Christenheid is, zouden Christus' discipelen er dan niet uit gevlucht zijn lang voordat het walgelijke ding begint te staan waar het niet hoort?

Dat brengt ons terug bij de woorden van Jezus: "De lezer gebruike onderscheidingsvermogen" - samen met de vraag: Wat moesten Christelijke lezers volgens Jezus onderscheiden? Moeten we uit de profetie van Daniël enkel onderscheiden dat het Romeinse leger het voorzegde walgelijke ding was toen ze hun afgodische tekenen in de tempel plaatste? Zeker niet. Welke waarde zou dat hebben voor Christenen die leven gedurende de grotere vervulling - gedurende het feitelijke besluit van het samenstel?

In Daniël 11:30, 31 wordt ons gezegd: "En tegen hem zullen stellig de schepen van Kittim komen, en hij zal moedeloos moeten worden. En hij zal werkelijk terugkeren en verdoemenissen tegen het heilig verbond slingeren en doeltreffend handelen; en hij zal moeten terugkeren en zal acht geven op hen die het heilig verbond verlaten. En er zullen strijdkrachten opstaan die uit hem voortkomen; en ze zullen werkelijk het heiligdom, de vesting, ontwijden en het bestendige kenmerk verwijderen. En men zal stellig het walgelijke ding dat verwoesting veroorzaakt, plaatsen."

Het heiligdom, de vesting en het bestendige kenmerk die hierboven genoemd worden, zijn een verwijzing naar datgene wat God toebehoort - gebruikt in de aanbidding van God - zoals dat het geval was met de oude tempel. Met andere woorden, het heiligdom, de vesting en het bestendige kenmerk zijn een heilige plaats voor God. Dit wordt ondersteund door Daniël 8:13 waarin verwezen wordt naar de koning met bars gelaat die verwoesting brengt over de "heilige plaats" en het "bestendige kenmerk". Dus, het "plaatsen [van het] walgelijke ding dat verwoesting veroorzaakt" is een verwijzing naar het heiligdom van Jehovah, niet de Christenheid en zeker niet Babylon de Grote. Tevens moet de lezer van Daniël onderscheiden dat de koning met bars gelaat en het walgelijke ding één en dezelfde zijn.

Dit creëert een probleem in de wijze waarop we op dit moment de profetie van de koning van het noorden en zuiden interpreteren.

Hoezo dat?

We nemen over het algemeen aan dat de profetie gelezen moet worden alsof de gebeurtenissen zich in chronologische volgorde ontvouwen; volgens het 8ste hoofdstuk van Daniël wordt de heilige plaats echter verwoest gedurende de tijd van het einde. Door echter aan te nemen dat de profetie van de koning van het noorden en zuiden in chronologische volgorde staat, vindt de verwoesting van de heilige plaats en het plaatsen van het walgelijke ding echter plaats voor de bestemde tijd van het einde. Dat komt omdat Daniël 11:35 zegt: "En enigen van hen die inzicht hebben, zullen tot struikelen worden gebracht, opdat er wegens hen een louteringswerk wordt verricht en om hen te reinigen en wit te maken, tot de tijd van het einde toe; want het is nog voor de bestemde tijd."

Natuurlijk geloven Jehovah's Getuigen dat de "tijd van het einde" terug in 1914 begon. En om het probleem ten aanzien van Daniël 11:35 op te lossen, waarin wordt gezegd dat de tijd van het einde "nog voor de bestemde tijd" is, interpreteert het Wachttorengenootschap díe "tijd van het einde" handig als zijnde een andere tijd van het einde.

Verwarrend?

Ja, het valt niet te ontkennen dat het Wachttorengenootschap zich vrijheden heeft geoorloofd met betrekking tot Gods Woord in een poging de inzakkende bewering overeind te houden dat 1914 het begin van de tijd van het einde was. Lezers met onderscheidingsvermogen zouden moeten inzien dat de interpretatie van het Wachttorengenootschap compleet onbevredigend is. Hoe passend is het dat de gewoonlijk inzichtvolle getrouwe slaaf gestruikeld is over juist dát vers waarin zijn struikeling wordt voorzegd!

Met het risico de lezer te irriteren met het herhalen van eerder besproken onderwerpen; de "tijd van het einde" is hetzelfde als het "besluit van het samenstel van dingen." Het Griekse woord syntelia, dat in Daniël wordt gebruikt en in het Nederlands wordt vertaald met "de tijd van het einde," was hetzelfde Griekse woord dat Jezus gebruikte en is vertaald met "besluit van het samenstel." Jezus zei dat de oogst het besluit van het samenstel van dingen is. Dan worden de engelen uitgezonden om het tarwe van het onkruid te scheiden - het goede van het slechte - en alle aanleiding tot struikelen uit Christus' koninkrijk weg te nemen. Het is een waanidee te geloven dat Gods engelen reeds een dergelijke definitieve scheiding en reiniging van degenen die verbonden zijn aan Gods koninkrijk hebben uitgevoerd.

In Mattheüs 13:47-50 gebruikte Jezus "syntelia" verder in de illustratie van het sleepnet, waar hij zegt: "Wederom is het koninkrijk der hemelen gelijk een sleepnet dat in de zee werd neergelaten en vissen van allerlei soort bijeenbracht. Toen het vol werd, trok men het op het strand, waarna men erbij ging zitten en de voortreffelijke vissen in vaten verzamelde, maar die welke ongeschikt waren, wegwierp. Zo zal het gaan in het besluit van het samenstel van dingen: de engelen zullen uitgaan en de goddelozen uit het midden der rechtvaardigen afscheiden en hen in de vuuroven werpen. Daar zullen zij wenen en knarsetanden."

Wederom, laten we niet zo onredelijk zijn vol te houden dat de engelen hun werk reeds gedaan hebben. Het lijkt echter wel redelijk te zijn dat het Wachttorengenootschap het sleepnet is en niet de Christenheid, zoals we nu denken. Het Wachttorengenootschap heeft inderdaad een grote verzameling van alle soorten van mensen bereikt - waarvan sommigen goed zijn en anderen niet. Daarom lijkt het erop dat we binnenkort als het ware "op het strand getrokken worden" zodat de voorzegde scheiding zal beginnen.

Het thema was - de lezer gebruike onderscheidingsvermogen - en het punt is nu dat de tijd van het einde nog niet begonnen is. De heilige plaats, de vesting en het bestendige kenmerk zijn daarom nog niet verwoest, daar het 8ste hoofdstuk van Daniël zegt dat dit zal gebeuren gedurende de tijd van het einde. Om de twee profetieën in Daniël in overeenstemming met elkaar te brengen, is Daniël 11:30, 31 kennelijk een vooruitblik op wat de koning van het noorden uiteindelijk zal bereiken gedurende de tijd van het einde.

Het komt er uiteindelijk echter op neer dat de ware kennis van Daniël niet bekend zal worden totdat de profetie ontzegeld wordt gedurende de komende tijd van het einde.

Om de waarheid omtrent een toekomstige verwoesting van de ware Christelijke gemeente echter te achterhalen, moeten we ons wenden tot een aantal profetische boeken.

Joël schildert Gods heilige plaats bijvoorbeeld af als dat ze onmiddellijk voor "de grote en vreesinboezemende dag van Jehovah" overstroomd wordt door schadelijke, op sprinkhanen gelijkende indringers. In overeenstemming met alle andere profeten die een invasie vanuit het noorden voorzeggen, verwijst Joël ook naar het leger sprinkhanen als "de noorderling." Het laatste hoofdstuk van Joël wijst er duidelijk op dat de symbolische sprinkhanenaanval een onmiddellijke inleiding tot Armageddon is en dat de sprinkhanen de vreemden zijn die datgene wat heilig is voor Jehovah ontheiligen; en moeten daarom gelijk zijn aan het walgelijke ding dat verwoesting veroorzaakt aan de heilige plaats. Daarom zegt Joël 3:17: "En gijlieden zult moeten weten dat ik Jehovah, uw God, ben, die verblijf houdt op Sion, mijn heilige berg. En Jeruzalem moet een heilige plaats worden; en wat vreemden betreft, zij zullen er niet meer doortrekken."

In de gerelateerde profetie van Nahum wordt het Assyrische leger evenzo vergeleken met sprinkhanen en zegt Jehovah tot hen: "Het zal u verslinden als de sprinkhanesoort. Maak u zo talrijk als de sprinkhanesoort; maak u zo talrijk als de sprinkhaan. Gij hebt uw handelaars meer vermenigvuldigd dan de sterren aan de hemel. Wat de sprinkhanesoort aangaat, ze stroopt werkelijk haar huid af; vervolgens vliegt ze weg. Uw wachters zijn als de sprinkhaan, en uw werfbeambten als de sprinkhanenzwerm. Ze legeren zich in de stenen kooien op een koude dag. De zon zelf behoeft maar te gaan schijnen en ze vluchten stellig weg; en hun plaats, waar ze zijn, is werkelijk onbekend." (Nahum 3:15-17)

Nahum 1:15 geeft aan dat de sprinkhaan schuldig wordt bevonden door God voor het binnenvallen van de heilige plaats: "Zie! Op de bergen de voeten van iemand die goed nieuws brengt, iemand die vrede verkondigt. O Juda, vier uw feesten. Betaal uw geloften; want voortaan zal er geen nietswaardige meer door u heen trekken. Hij zal stellig geheel en al worden afgesneden."

Jesaja 43:25-28 is in overeenstemming met Daniël met betrekking tot de vorsten van de heilige plaats die overgeleverd worden aan hun vijanden vanwege overtreding - hun overtreding. Er staat: "Ik - ik ben het die uw overtredingen uitwist om mijnentwil, en uw zonden zal ik niet gedenken. Maak mij indachtig; laten wij samen in het gericht gaan; laat uw eigen relaas horen, opdat gij gelijk moogt hebben. Uw eigen vader, de eerste, heeft gezondigd, en uw eigen woordvoerders hebben overtredingen tegen mij begaan. Daarom zal ik de vorsten van de heilige plaats ontwijden, en ik wil Jakob overgeven als een man die aan de vernietiging prijsgegeven is en Israël aan woorden van beschimping."

Zoals alle Jehovah's Getuigen weten, ontlenen we de naam "Jehovah's Getuigen" aan het 43ste hoofdstuk van Jesaja. Het lijkt er daarom op dat Jehovah rechtstreeks tot zijn getuigen spreekt in een toekomende tijd, wanneer ze neergeveld worden en redding en bevrijding nodig hebben. Hoe past het Wachttorengenootschap de hierboven geciteerde verzen daarom toe? Het vreemde is dat ze dat niet doet - in ieder geval niet in het laatste commentaar op Jesaja. Het Wachttorengenootschap merkt enkel op dat Jehovah overtredingen van Christenen vergeeft - heel algemeen dus. Toch is de profetie een gedetailleerde weerklank van die van Daniël. Het is duidelijk dat de profetie niet van toepassing kan zijn op de Christenheid. En het is even evident dat hij niet van toepassing is op welke voorgaande periode van onderdrukking van Jehovah's Getuigen maar ook.

Verder heeft de grote bevrijding die God heeft bewerkstelligd voor de Israëlieten, toen hij ze bevrijdde uit Babylon, geen hedendaagse parallel gehad - nog niet. Enkel het feit dat Jehovah's Getuigen zich leerstellig bezien hebben onderscheiden van de denominaties van de Christenheid is niet het resultaat van de val van het hedendaagse Babylon de Grote. Dat is niet redelijk. De Christenheid is vandaag de dag even levend als ooit en in veel plaatsen over de gehele wereld gebruikt ze nog steeds haar aanzienlijke politieke invloed om ons werk te hinderen.

Wanneer de profetieën in vervulling zullen gaan in degenen die getuigen voor Jehovah zijn, dan is het niet alleen duidelijk dat Jehovah zijn getuigen nog niet bevrijd heeft uit Babylons ketens - we zijn nog niet eens in ballingschap gegaan!

Op welke wijze kunnen het Wachttorengenootschap en Jehovah's Getuigen echter overwonnen worden door hetgeen we herkennen als het wereldrijk van valse religie?

Zoals we allen weten, schildert Openbaring Babylon de Grote af als een hoer die op de rug van een scharlakengekleurd wild beest zetelt. Het beest beeldt de achtste koning af nadat de zevende koning opleeft na zijn doodsslag, wat plaatsvindt in de verdrukking. Pas nadat het beest opleeft, levert Jehovah zijn zondigende gezalfde vorsten over en staat hij toe dat zijn heiligdom verwoest wordt. Gedurende het tumult van oorlog en in de nasleep van het ter ziele gaan van de Anglo-Amerikaanse macht zal het walgelijke ding zich kennelijk manifesteren en in Jehovah's heilige plaats staan. Wanneer het walgelijke ding daarom staat waar het niet hoort, zal Babylon de Grote zeer zeker nog bloeien. Ja, onze eeuwenoude vijandin, de hoer van Babylon, zal ogenschijnlijk hebben getriomfeerd over Jehovah's koninkrijk!

Ja, zeer zeker een walgelijk ding dat in de heilige plaats staat!

Wat een vernedering wacht alle Jehovah's Getuigen! Dat is echter de prijs die betaald moet worden voor het zondigen tegen Jehovah. Micha 7:8-10 geeft uitdrukking aan Jehovah's vernederde getrouwe slaaf in die tijd door te zeggen: "Verheug u niet over mij, o gij, mijn vijandin. Al ben ik gevallen, ik zal stellig opstaan; al woon ik in de duisternis, Jehovah zal mij een licht zijn. Jehovah's woede zal ik dragen - want ik heb tegen hem gezondigd - totdat hij mijn rechtsgeding voert en mij werkelijk recht verschaft. Hij zal mij uitleiden tot het licht; ik zal zijn rechtvaardigheid aanschouwen. En mijn vijandin zal het zien, en schaamte zal haar bedekken die tot mij zei: "Waar is hij, Jehovah, uw God?" Mijn eigen ogen zullen op haar neerzien. Nu zal zij een plaats van vertrapping worden, als het slijk der straten."

Gedurende onze vernedering zal het lijken alsof de laatste koning groter is dan Jehovah God. Daarom schreef David onder inspiratie het volgende over de opschepperige koning van het noorden: "En de koning zal werkelijk doen naar zijn eigen wil, en hij zal zich verheffen en zich grootmaken boven elke god; en tegen de God der goden zal hij verwonderlijke dingen spreken. En hij zal stellig succesvol blijken te zijn totdat de openlijke veroordeling tot een eind zal zijn gekomen; want dat waartoe besloten is, moet geschieden." (Daniël 11:36)

Het walgelijke ding dat in de heilige plaats staat, zal daarom kennelijk fungeren als een teken voor Jehovah's Getuigen om het Wachttorengenootschap te verlaten; daar ze tegen die tijd haar doel heeft gediend. Hoe? Waarom? Wanneer? Waar? - die vragen zijn op dit moment wellicht niet te beantwoorden en zelfs onbelangrijk. Wat wel belangrijk is, is te erkennen dat het dienen van Jehovah als zijn getuigen een enorme verantwoordelijkheid met zich brengt en we moeten accepteren wat Jehovah toelaat.

Eén ding is zeker: Willen we tot het einde met succes dienen als zijn getuigen en willen we een bevrijding meemaken op een schaal die Jehovah nooit eerder heeft gedaan, dan vereist dit dat we in overeenstemming met de 60ste Psalm eerst drinken uit de beker die gevuld is met Jehovah's woede. Daar staat:

O God, gij hebt ons verstoten, gij hebt een bres in ons geslagen.

Gij zijt vertoornd geworden. Moogt gij ons toch herstellen.

Gij hebt de aarde doen schudden, gij hebt haar opengespleten.

Heel toch haar bressen, want ze heeft gewankeld.

Gij hebt uw volk moeilijkheden doen zien.

Gij hebt ons wijn doen drinken die ons doet waggelen.

Gij hebt aan hen die u vrezen, een signaal gegeven.

Om zigzagsgewijs te vluchten vanwege de boog.

Opdat uw geliefden verlost mogen worden.

O red toch met uw rechterhand en antwoord ons.